TRAŽI DALJE:
STRUKE:

Multatuli

ilustracija
MULTATULI

Multatuli [myltaty'li] (pravo ime Eduard Douwes Dekker [d61531u'wəs dε'kər]), nizozemski književnik (Amsterdam, 3. III. 1820Nieder Ingelheim, 19. II. 1887). Kao nesvršeni gimnazijalac i neuspješni pisar, otišao kao kolonijalni službenik u Indoneziju (Nizozemsku Indiju). Ubrzo je shvatio koliku odgovornost snosi kolonijalna vlast. Iako je kao knjigovođa pravio goleme grješke, ipak je postao zamjenikom guvernera u Lebaku, gdje je nenamjerno prikupio građu za roman koji ga je učinio poznatim u svijetu: Maks Havelaar ili Nizozemska trgovačka kompanija prodaje na dražbi kavu (Max Havelaar, of De koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-maatschappij, 1860), u kojem je peterostruka promjena pripovjedne perspektive utjecala na potonje naraštaje pisaca. Taj je roman, napisan nakon napuštanja kolonijalne službe u bijedi nekoga pansiona u Bruxellesu, poslije prepoznat kao najznačajnije nizozemsko djelo XIX. stoljeća, doveo do mnogih nesuglasica između pisca i »ostatka svijeta«, ali ujedno i učvrstio njegovo povjerenje u vlastite literarne sposobnosti. Kao tip čovjeka koji nikoga ne ostavlja ravnodušnim bio je u stalnom sukobu s okolinom koja »njegov genij ne cijeni dovoljno«; posebno je bio nezadovoljan izostankom reorganizacije kolonijalne uprave, što je pri pisanju bio njegov primarni cilj. Nakon Havelaara napisao je zbirku Ljubavna pisma (Minnebrieven, 1861), te 1862–77. sedmosveščane Ideje (Ideën), koje se sastoje od jednorečeničnih aforizama do drame i romana, sve svrstano pod rednim brojevima. Drama Prinčevska škola (Vorstenschool, 1872) kritika je društva, a od 1875. doživljavala je velik uspjeh u kazalištu (s njegovom drugom suprugom Minom Kruseman u glavnoj ulozi). Roman Priča o malom Wouteru Pieterseu (Geschiedenis van Woutertje Pieterse, 1890), u kojem opisuje odrastanje poetična dječaka u nepoetičnoj građanskoj sredini, »razbacan« je u nekoliko tomova Ideja. Prvi je deklarirani nizozemski ateist i o tome piše u djelu Nevjernikova molitva (Het gebed van den onwetende, 1861). Ostala značajnija djela: O slobodnom radu u Nizozemskoj Indiji (Over vrijen arbeid in Nederlandsch-Indië, 1862), Božji blagoslov izrečen kroz Waterloo (De zegen Gods door Waterloo, 1865), Tisuću i nekoliko poglavlja o specijalitetima (Duizend en eenige hoofdstukken over specialiteiten, 1871), Studije o milijunima (Milioenen-studiën, 1872).

Citiranje:
Multatuli. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2021. Pristupljeno 18. 1. 2022. <http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=42379>.